De Groene Marke

De coöperatieve bewonersvereniging De Groene Marke in Zutphen is in 1991 opgericht door een kleine groep mensen, die hun grote ideaal wilden realiseren: samenwonen en samenwerken op een mens- en milieuvriendelijke wijze. Bea Wahlen is één van de bestuursleden van De Groene Marke. Zij is vanaf het begin bij de vereniging betrokken geweest. "Het bijzondere aan de Groene Marke is dat ze bestaat uit een zeer gemêleerd geheel aan mensen", zegt Bea. De Groene Marke wordt door Bea omschreven als 'een groene oase in een nieuwbouwwijk'. De vereniging heeft bij de bouw van de woningen gebruik gemaakt van veel duurzame materialen. Begin september is in het middengebied van het woonproject het Middenhuis geopend. Dit huis is een ontmoetingsplek voor de omwonenden en is eveneens op een milieuvriendelijke wijze gebouwd.

Oordeel jury
Wat de initiatiefnemers hebben bereikt, is grandioos. Het is een geweldig voorbeeld van een geslaagd bewonersinitiatief.

Stichting Geluidshinder Rosande
Halverwege de jaren negentig is de Stichting Geluidshinder Rosande (SGR) ontstaan. De plannen voor de Noordtak van de Betuwelijn gaven de aanzet voor oprichting van de Oosterbeekse stichting. Nog meer goederenvervoer zou geluidsoverlast geven, zegt de staatssecretaris, mevrouw Anne Marie de Haas-Engelfriet. "Het Besluit Geluidshinder Spoorwegen verplichtte volgens Railinfrabeheer, het huidige Prorail, niet tot aanpassingen, omdat het hier om bestaand spoor ging", vertelt Anne Marie. "We hebben daarom geen vordering ingediend op grond van dit Besluit, maar hebben bezwaarschriften ingediend tegen een vijftal vergunningen voor een project." Tijdnood dwong Rijkswaterstaat aan de onderhandelingstafel en in oktober 2000 werd met SGR een akkoord gesloten. Rijkswaterstaat zei geluidwerende maatregelen toe. Alles leek in kannen en kruiken, tot augustus 2002. Rijkswaterstaat meldde toen dat de kosten van de geluidsschermen ver boven de begroting zouden liggen. Na onderhandelingen stelde SGR zich garant voor een bedrag van € 20.000,- op voorwaarde dat het totale compromispakket aan maatregelen haar goedkeuring zou dragen. Door deze geste ging Rijkswaterstaat overstag en had SGR haar idealen verwezenlijkt.

Oordeel jury
De resultaten van de inspanningen van deze stichting zijn bewonderenswaardig. Door slim om te gaan met de juridische mogelijkheden, heeft men bereikt dat instanties grote bedragen beschikbaar hebben gesteld om de geluidoverlast in hun woonomgeving te beperken.

Locus Leidsche Rijn

De initiatiefnemers van Locus Leidsche Rijn, onder leiding van professor Milieuwetenschappen Pier Vellinga, zijn al lange tijd bevriend. Ze zijn allen ouder dan vijftig jaar en willen op een centraal gelegen, aansprekende plek met drie tot zes huishoudens dicht bij elkaar gaan wonen. De voorkeur van de initiatiefnemers gaat uit naar De Engh, een archeologisch monument aan de rand van Leidsche Rijn. "Wij willen, in onze tweede carrière, bewoners en toekomstige bewoners informeren over de geschiedenis en achtergrond van deze plek", zegt prof. Vellinga. De stichting wil een Vereniging van Eigenaren De Engh oprichten, die het vastgoed en een klein deel van de totale grond van De Engh verwerft in eeuwigdurende erfpacht. Een deel van het vastgoed wordt ingericht voor de huisvesting van lokale verenigingen en culturele bijeenkomsten. Het gaat hierbij vooral om de historie en het beheer van het unieke landschap van Leidsche Rijn. Volgens Vellinga zijn de initiatiefnemers nu in gesprek met de gemeente Utrecht om het plan te verwezenlijken.

Oordeel jury
Een intrigerend plan. Het concept van het samen ouder worden past goed in de tijdsgeest. De jury was met name enthousiast over het feit dat particulieren het initiatief hadden genomen om een stuk cultureel erfgoed onder hun hoede te nemen.

En de winnaar is... het Ecologisch Woonproject Purmerend

In 1992 kwam Elly Brugge, één van de huidige bewoners, met het idee voor het Ecologisch Woonproject in Purmerend. Zij ging met een groepje enthousiastelingen naar de gemeente Purmerend. "We moesten wel aan een aantal voorwaarden voldoen, zoals de oprichting van een rechtspersoon. Dit deden we in de vorm van een vereniging. We konden voor het project in Purmerend Zuid terecht, waar in 1995 de bouw begon. In 1998 werden de laatste van de 33 woningen opgeleverd." Het Ecologisch Woonproject bestaat uit een gevarieerd geheel aan woningen. Elly is heel enthousiast over het uiteindelijke resultaat. "Het is hier heel groen, speels en fantasierijk. Bezoekers kijken hun ogen uit." Ondanks de grote verscheidenheid kent de wijk ook een zekere eenheid. "De woningen zijn stuk voor stuk met duurzame materialen gemaakt. Verder zijn de dakpannen, daklijsten en plintstenen hetzelfde." Volgens Elly is het gemeenschappelijke gevoel een bijzonder aspect van het project. "Iedereen kent iedereen, je woont niet in een anonieme straat." Medebewoonster Tjallie de Vries vult aan: "Je woont hier met elkaar, maar je wordt ook vrij gelaten."

Oordeel jury
Een reeds veelvuldig bejubeld project in collectief opdrachtgeverschap, maar niettemin een inzending die al snel de aandacht trok van de jury. Deze bewonersgroep blijft niet op haar lauweren rusten, maar wil haar ervaringen in de vorm van een publicatie ter beschikking stellen aan anderen.

Er kan er maar één de winnaar zijn, maar de jury wilde de andere drie genomineerden duidelijk maken dat de verschillen tussen de genomineerde plannen klein waren. Daarom heeft zij alledrie een eervolle vermelding toegekend. Dit heeft te maken met de enorme waardering van de jury voor de door de initiatiefnemers behaalde resultaten.